Είναι ο δεύτερος συχνότερος καρκίνος στις γυναίκες παγκοσμίως. Περίπου 500.000 νέες περιπτώσεις καρκίνου του τραχήλου διαγιγνώσκονται ετησίως. Στην Ευρώπη, καταγράφονται 60.000 νέες περιπτώσεις και περίπου 30.000 θάνατοι κάθε χρόνο. Ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας αφορά κυρίως γυναίκες ηλικίας 40 εώς 45 ετών όταν πολλές από αυτές έχουν ακόμη οικογενειακές και επαγγελματικές υποχρεώσεις. Το γεγονός αυτό έχει επομένως μεγάλες κοινωνικές προεκτάσεις.
Σήμερα, γνωρίζουμε αρκετά για τον καρκίνο του τραχήλου. Το σημαντικότερο είναι ότι ξέρουμε ότι ο ιός των ανθρωπίνων κονδυλωμάτων (HPV) είναι απαραίτητος παράγων για την ανάπτυξη του καρκίνου του τραχήλου. Τούτο σημαίνει ότι ο συγκεκριμένος καρκίνος δεν μπορεί να αναπτυχθεί εάν υπάρχει απουσία λοίμωξης του τραχήλου της γυναίκας από συγκεκριμένους τύπους των HPV. Εντούτοις είναι γνωστό ότι η πλειοψηφία των λοιμώξεων HPV θα υποτραπούν αυτόματα χωρίς να δημιουργήσουν κάποιο πρόβλημα. Μόνο ένας μικρός αριθμός λοιμώξεων θα επιμείνει, και θα προχωρήσει σταδιακά στην ανάπτυξη τραχηλικού καρκίνου. Έτεροι παράγοντες που είναι απαραίτητοι για να συμβεί αυτό, δεν είναι γνωστοί προς το παρόν.
Ο καρκίνος του τραχήλου χρειάζεται αρκετά χρόνια για να αναπτυχθεί και να προχωρήσει μέσα από μία σειρά σταδίων τα οποία μπορεί να αναγνωριστούν μέσα από τη διαδικασία του πληθυσμιακού ελέγχου.
Όλες οι περιπτώσεις καρκίνου του τραχήλου μπορούν να προληφθούν εάν τα πρώιμα στάδια της νόσου αναγνωριστούν μέσω του πληθυσμιακού ελέγχου. Τα αρχικά στάδια συνήθως θεραπεύονται με απλές επεμβάσεις που έχουν υψηλό ποσοστό επιτυχίας. Εξαιτίας του πληθυσμιακού ελέγχου και της πρώιμης θεραπείας, οι θάνατοι από καρκίνο του τραχήλου έχουν μειωθεί σημαντικά τα τελευταία 50 χρόνια στις ανεπτυγμένες χώρες.
Παρόλα αυτά, ακόμα και οι χώρες όπου ο πληθυσμιακός έλεγχος για τον καρκίνο του τραχήλου εφαρμόζεται ευρέως, η μείωση των περιπτώσεων διηθητικής νόσου έχει αγγίξει ένα πλατό. Το γεγονός αυτό δείχνει τον περιορισμό του πληθυσμιακού ελέγχου μέσω της κυτταρολογικής δοκιμασίας κατά Παπανικολάου η οποία εφαρμόζεται ευρέως. Η τυποποίηση του ιού HPV φαίνεται ότι μπορεί να αποτελέσει μία βελτίωση στον μαζικό πληθυσμιακό έλεγχο για την συγκεκριμένη νόσο. Επιπλέον, η ανάπτυξη ενός εμβολίου για συγκεκριμένους τύπους ιού HPV, έχει φανεί ότι μπορεί να είναι αποτελεσματική και να συμβάλλει στην περαιτέρω μείωση του καρκίνου του τραχήλου στο μέλλον.
Σήμερα, αρκετά είναι γνωστά για τα αίτια του καρκίνου του τραχήλου και την ανάπτυξή του.
Διάφορα στάδια ανάπτυξης
Ο καρκίνος του τραχήλου πιστεύεται ότι αναπτύσσεται αργά, με τη νόσο να εμφανίζεται 10 έως 15 χρόνια μετά την αρχική λοίμωξη από τον ιό HPV και μόνο εάν η λοίμωξη επιμένει σε όλη αυτή τη χρονική διάρκεια.
Επομένως όλα αρχίζουν με μία λοίμωξη από τον ιό HPV την οποία δεν μπορεί να καταπολεμήσει το σώμα. Ο ιός στη συνέχεια, θα προκαλέσει κάποιες αλλαγές στα τραχηλικά κύτταρα. Στην αρχή οι αλλαγές αυτές δεν είναι σημαντικές αλλά με το πέρασμα του χρόνου χειροτερεύουν και σταδιακά καταλήγουν σε καρκίνο.
Εντούτοις αυτή η διαδικασία μπορεί να αντιστραφεί εάν το ανοσοποιητικό σύστημα εκμηδενίσει τον ιό. Σε τέτοια περίπτωση, οι αλλαγές που έχουν συμβεί μπορεί να αντιστραφούν στο κανονικό, πράγμα το οποίο μπορεί να επιβεβαιωθεί εάν το τεστ Παπανικολάου λαμβάνεται τακτικά όπως το συνιστούν οι γυναικολόγοι.
Επιπρόσθετοι παράγοντες κινδύνου
1. Κάπνισμα
| Γυναίκες που έχουν HPV λοίμωξη και καπνίζουν έχουν διπλάσιες πιθανότητες να αναπτύξουν καρκίνο του τραχήλου από ότι αυτές που δεν καπνίζουν. Ο αυξημένος κίνδυνος προκαλείται από την άμεση επίδραση χημικών προϊόντων του τσιγάρου σε συγκεκριμένα κύτταρα του τραχήλου (κύτταρα Langerhans) τα οποία αποτελούν μέρος του ανοσοποιητικού συστήματος και βοηθούν στην καταπολέμηση της HPV λοίμωξης. Το κάπνισμα “αδυνατίζει” αυτά τα κύτταρα. | |
Εντούτοις, σε γυναίκες που έχουν σταματήσει το κάπνισμα, τα κύτταρα αυτά φαίνεται ότι ξαναγίνονται φυσιολογικά χωρίς θεραπεία.
2. Ελαττωμένη ανοσοποιητική ανταπόκριση
Γυναίκες με αδύνατο ανοσοποιητικό σύστημα δεν μπορούν εύκολα να καταπολεμήσουν τον ιό HPV. Το γεγονός αυτό εξηγεί γιατί ο καρκίνος του τραχήλου είναι πιο συχνός σε:
- γυναίκες με HIV και AIDS
- γυναίκες που λαμβάνουν φάρμακα που καταστέλλουν το ανοσοποιητικό σύστημα όπως αυτές που έχουν υποβληθεί σε μεταμόσχευση κάποιου οργάνου.
Η κακή διατροφή μπορεί επίσης να αποτελέσει έναν παράγοντα κινδύνου διότι αποτυγχάνει να παρέχει τα απαραίτητα συστατικά για να διατηρήσει το ανοσοποιητικό σύστημα δυνατό και υγιές.
Τεστ Παπανικολάου
Το τεστ Παπανικολάου επιτρέπει την πρόωρη διάγνωση του καρκίνου του τραχήλου και των σταδίων που προηγούνται έτσι ώστε να είναι δυνατή η αποφυγή της ανάπτυξής τους. Κατά τη διάρκεια μίας χρονικά μικρής και χωρίς πόνο γυναικολογικής εξέτασης, λαμβάνεται δείγμα κυττάρων από το εξωτερικό τμήμα του τραχήλου και από το αρχικό τμήμα του ενδοτραχήλου. Το δείγμα αποτελείται κυρίως από πλακώδη κύτταρα τα οποία είναι πλατιά, επίπεδα κύτταρα που καλύπτουν την εξωτερική επιφάνεια του τραχήλου. Αυτά τα κύτταρα αποστέλλονται στο εργαστήριο όπου εξετάζονται προσεκτικά με το μικροσκόπιο ώστε να διαπιστωθεί εάν είναι φυσιολογικά η όχι. Ανάλογα με το τι θα βρεθεί με αυτήν τη μικροσκοπική εξέταση, διάφορα αποτελέσματα είναι πιθανά.
Ο ιός αυτός μεταδίδεται και με την σεξουαλική επαφή. Παρόλο που οι άνδρες δεν νοσούν, εντούτοις, είναι πιθανό να μεταδώσουν τον ιό, καθώς μεταφέρεται και στο δέρμα του πέους, με αποτέλεσμα πολλές φορές να μην αρκεί το προφυλακτικό.
